Yurdumuz kuzey yarım
küredeki ılıman iklim kuşağındadır. genelde dört mevsim vardır. Ancak
denizlerin ve dağların etkisiyle iklim her yörede aynı geçmez.
Türkiye'de başlıca üç iklim tipi görülür:
1-AKDENİZ İKLİMİ :
Yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve bol
yağışlıdır. en çok yağış kış mevsiminde görülür. Doğal bitki örtüsü makiler ve
çam ormanlarıdır. Makiler her mevsim yeşil kalan bodur bitkileridir.
Keçiboynuzu, mersin, böğürtlen, delice, bodur meşe, defne, bodur ardıç... gibi
çeşitleri vardır. Yurdumuzun Güney Marmara, Kıyı Ege ve Akdeniz bölgelerinde bu
iklim hüküm sürer.
2-KARADENİZ İKLİMİ :
Her mevsimi yağışlı ılıman bir iklimdir. yazları serin,
kışları ılık geçer. en çok yağmurlar sonbaharda yağar. Doğu Karadeniz bölümü
ülkenin en yağmurlu yöresidir. Yurdumuzun en ormanlık alanı bu bölgedir.
3-KARA İKLİMİ (Karasal İklim) : Yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve kar
yağışlıdır. Yağmurlar en çok ilkbaharda yağar. İç Anadolu'da, az yağışlı,
kışları soğuk yazları sıcak bir kara iklimi vardır. Buralarda ilkbaharlar çok
güzel olur.
Doğu Anadolu'daki kara ikliminde kışlar çok sert ve uzun geçer. yurdumuzun en
soğuk yöresi Erzurum-Kars civarıdır. Kışın ısı eksi 45-47 derece olur. 7-8 ay
kış yaşanır.
Güneydoğu Anadolu Bölgesinde ise yazları çok sıcak geçen bir kara iklimi
vardır. Yağışları çok azdır. Urfa, Mardin, Diyarbakır yöresinde yazın
sıcaklığın 45 dereceye çıktığı olur. kara ikliminde yağışlar az olduğundan
toprak bozkır durumundadır. Bahar yağmurlarıyla yeşeren yamaçlarda renk renk
çiçekler açar. Bodur yeşillikler görülür. Yaz kuraklığında hepsi kurur. Ağaçlar
daha çok akarsu boylarındadır.
Türkiye’de yıllık ortalama sıcaklık dağılışına baktığımızda ;
- En sıcak Yerler: YAZ →
G.D.ANADOLU (Nedeni; nem
farklılığı)
KIŞ → AKDENİZ’dir.
- En Soğuk Yerler: YAZ-KIŞ
K.D.ANADOLU’dur. (Erzurum, Kars,A ğrı)
- En fazla Sıcaklık Farkı:
K.D.ANADOLU (30°C)
- En Az ise: D.KARADENİZ’dir. (15°c)
Ortalama Sıcaklık Dağılışı:
- Kıyılar iç kesimlere göre daha
sıcaktır. Kıyılarda sıcaklığın dağılışı enleme göre (güneyden kuzeye doğru
azalır) paralellik gösterir.
- İç kesimlerde ise sıcaklık
yükseltiye göre (batıdan doğuya doru azalır) paralellik gösterir.
Kış Sıcaklık Dağılışı: Kışın iç ve
doğu kesimler kuzeyden gelen hava kütlelerinin etkisiyle çok soğur. Akdeniz
bölgesi ise enlem faktörü sayesinde daha sıcaktır. Kuzey kıyılara gidildikçe bu
sıcaklık azalır ama D.Karadeniz’de föhn rüzgarlarının etkisi ve Gürcistan’daki
Kafkas dağlarının Sibirya’dan gelen soğuk havayı engellemesiyle kış sıcaklığı
Marmara’dan daha yüksektir.
Yurdumuz kuzey yarım
küredeki ılıman iklim kuşağındadır. genelde dört mevsim vardır. Ancak
denizlerin ve dağların etkisiyle iklim her yörede aynı geçmez.
Türkiye'de başlıca üç iklim tipi görülür:
1-AKDENİZ İKLİMİ :
Yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve bol
yağışlıdır. en çok yağış kış mevsiminde görülür. Doğal bitki örtüsü makiler ve
çam ormanlarıdır. Makiler her mevsim yeşil kalan bodur bitkileridir.
Keçiboynuzu, mersin, böğürtlen, delice, bodur meşe, defne, bodur ardıç... gibi
çeşitleri vardır. Yurdumuzun Güney Marmara, Kıyı Ege ve Akdeniz bölgelerinde bu
iklim hüküm sürer.
2-KARADENİZ İKLİMİ :
Her mevsimi yağışlı ılıman bir iklimdir. yazları serin,
kışları ılık geçer. en çok yağmurlar sonbaharda yağar. Doğu Karadeniz bölümü
ülkenin en yağmurlu yöresidir. Yurdumuzun en ormanlık alanı bu bölgedir.
3-KARA İKLİMİ (Karasal İklim) :
Yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve kar
yağışlıdır. Yağmurlar en çok ilkbaharda yağar. İç Anadolu'da, az yağışlı,
kışları soğuk yazları sıcak bir kara iklimi vardır. Buralarda ilkbaharlar çok
güzel olur.
Doğu Anadolu'daki kara ikliminde kışlar çok sert ve uzun geçer. yurdumuzun en
soğuk yöresi Erzurum-Kars civarıdır. Kışın ısı eksi 45-47 derece olur. 7-8 ay
kış yaşanır.
Güneydoğu Anadolu Bölgesinde ise yazları çok sıcak geçen bir kara iklimi
vardır. Yağışları çok azdır. Urfa, Mardin, Diyarbakır yöresinde yazın
sıcaklığın 45 dereceye çıktığı olur. kara ikliminde yağışlar az olduğundan
toprak bozkır durumundadır. Bahar yağmurlarıyla yeşeren yamaçlarda renk renk
çiçekler açar. Bodur yeşillikler görülür. Yaz kuraklığında hepsi kurur. Ağaçlar
daha çok akarsu boylarındadır.
Türkiye’de yıllık ortalama sıcaklık dağılışına baktığımızda ;
- En sıcak Yerler: YAZ →
G.D.ANADOLU (Nedeni; nem
farklılığı)
KIŞ → AKDENİZ’dir.
- En Soğuk Yerler: YAZ-KIŞ
K.D.ANADOLU’dur. (Erzurum, Kars,A ğrı)
- En fazla Sıcaklık Farkı:
K.D.ANADOLU (30°C)
- En Az ise: D.KARADENİZ’dir. (15°c)
Ortalama Sıcaklık Dağılışı:
- Kıyılar iç kesimlere göre daha
sıcaktır. Kıyılarda sıcaklığın dağılışı enleme göre (güneyden kuzeye doğru
azalır) paralellik gösterir.
- İç kesimlerde ise sıcaklık
yükseltiye göre (batıdan doğuya doru azalır) paralellik gösterir.
Kış Sıcaklık Dağılışı:
Kışın iç ve
doğu kesimler kuzeyden gelen hava kütlelerinin etkisiyle çok soğur. Akdeniz
bölgesi ise enlem faktörü sayesinde daha sıcaktır. Kuzey kıyılara gidildikçe bu
sıcaklık azalır ama D.Karadeniz’de föhn rüzgarlarının etkisi ve Gürcistan’daki
Kafkas dağlarının Sibirya’dan gelen soğuk havayı engellemesiyle kış sıcaklığı
Marmara’dan daha yüksektir.
Yaz Sıcaklık Dağılışı:
Yazın
Güneydoğu Anadolu enlemin etkisinin yanı sıra Afrika’dan gelen çöl
rüzgarlarıyla kavrulur. Yüksekliğin etkisiyle Kuzeydoğu Anadolu yazın en serin
yerdir. Kıyı kesimlerde de yazın nemlilik sayesinde aşırı sıcaklar olmaz.
Türkiye’de Don Olayları ve Önemi:
Don olayları da kıyıdan iç kesimlere ve batıdan doğuya gidildikçe artar. Bu
olayı tarım yerleşme ve ulaşım gibi etkinlikleri çok etkiler. Özellikle mevsim
normali dışındaki donlar ve dona alışkın olmayan Akdeniz bölgesi tarım ürünleri
büyük zarar görür. Yollarda kazalara ve trenlerin raydan çıkmasına neden olur.
Kışın görülen donlar bahar aylarındaki kadar zararlı olmaz. Çünkü karla kaplı
tarım alanları dondan korunmuş olur.
Türkiye’de Yağış Çeşitleri ve Önemi
YAĞMUR: İkiye ayrılır. Küçük taneli ve
yavaş yağana ÇİSELİ, iri taneli ve hızlı yağana SAĞANAK yağış denir. Çiseli
yağmur daha zararsızdır. Ancak sağanak yağışlarla toprak fazla yağışı hemen
ememez ve sellere, dolayısıyla erozyona neden olur. Tarımsal alanların, hidroelektrik
santrallerinin su ihtiyacı, kurak bölgelerin içme ve sulama suyu, meraların
yeşerebilmesi (hayvancılık açısından) yağmurların etkisiyle olur. Buda insan
hayatı için çok önemlidir.
KAR:
Kar aşırı yağmadıkça tarımsal
ürünlere zarar vermez hatta onları dondan korur. Yavaş yavaş eriyerek erozyona
sebep olmaz, toprağın su ihtiyacını karşılar yeraltı sularını besler. Ancak
aşırı olanı ulaşımı etkiler. Karın yerde kalma süresi B ’dan D ’ya doğru artar.
DOLU:
Zararlı etkileri fazla olan bir
yağış çeşididir. Yere düşünce çabuk erir ve sellere yol açar, tarım ürünlerine
ve hatta eşyalara zarar verir.
SİS:
Kara, Kıyı Yamaç(orografik) ve cephe sisleri gibi çeşitleri vardır. Görüş
mesafesi 1 km’den az olduğunda meteorolojik anlamda o gün sisli gün sayılır. En
fazla sisli gün sayısı İç Anadolu’dadır. Akdeniz kıyı kesiminde ise sis neredeyse
hiç görülmez. Ulaşımı olumsuz etkiler.
Türkiye’de Yağışın Dağılışı
Türkiye’de genel olarak kıyı
kesimler ve yüksek dağ yamaçları bol yağışlı denize kapalı iç kesimler ve çukur
yerler az yağışlıdır.
Yazın
Güneydoğu Anadolu enlemin etkisinin yanı sıra Afrika’dan gelen çöl
rüzgarlarıyla kavrulur. Yüksekliğin etkisiyle Kuzeydoğu Anadolu yazın en serin
yerdir. Kıyı kesimlerde de yazın nemlilik sayesinde aşırı sıcaklar olmaz.
Türkiye’de Don Olayları ve Önemi:
Don olayları da kıyıdan iç kesimlere ve batıdan doğuya gidildikçe artar. Bu
olayı tarım yerleşme ve ulaşım gibi etkinlikleri çok etkiler. Özellikle mevsim
normali dışındaki donlar ve dona alışkın olmayan Akdeniz bölgesi tarım ürünleri
büyük zarar görür. Yollarda kazalara ve trenlerin raydan çıkmasına neden olur.
Kışın görülen donlar bahar aylarındaki kadar zararlı olmaz. Çünkü karla kaplı
tarım alanları dondan korunmuş olur.
|